Bí thư TP HCM Trần Lưu Quang: Cán bộ không được xin ý kiến lòng vòng

Luật Phát triển đô thị trao TP HCM 240 thẩm quyền, vì vậy cán bộ phải chủ động quyết định, không xin ý kiến lòng vòng hoặc chờ Trung ương hướng dẫn, theo Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang.

“Cán bộ không phải chờ hướng dẫn rồi mới làm, nên câu TP HCM chờ Trung ương hướng dẫn sẽ là quá khứ”, ông Quang nói tại hội nghị quán triệt, triển khai Luật Phát triển đô thị, sáng 26/8, hai ngày sau khi Quốc hội thông qua.

Luật có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Trong hơn một tháng, thành phố phải hoàn thiện 168 văn bản để các quy định được triển khai ngay khi luật có hiệu lực, gồm 117 nghị quyết của HĐND, 48 quyết định của UBND và ba quyết định của Chủ tịch UBND TP HCM.

Theo Bí thư Thành ủy, luật mang lại ba giá trị lớn cho thành phố: tăng phân cấp, phân quyền; mở không gian thử nghiệm chính sách và mô hình kinh tế mới; nâng tốc độ, hiệu quả thực thi.

Luật trao 240 thẩm quyền cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố quyết định. Khi quy định của Luật Phát triển đô thị khác với các luật khác về cùng một vấn đề, cơ chế trong luật này được ưu tiên áp dụng.

Ông Quang gọi đây là “giá trị kim cương” bởi xung đột giữa các văn bản pháp luật thường gây vướng mắc trong thực tế. Ông ví hạ tầng là “đường băng”, nguồn vốn là “nguyên liệu”, còn thể chế quyết định TP HCM có thể “cất cánh” hay không.

Tuy nhiên, theo ông, cơ hội không tự chuyển thành kết quả nếu thiếu người tổ chức thực hiện và không rút ngắn được khoảng cách từ cơ chế đến hành động. Sau hội nghị, mỗi cán bộ cần trả lời ba câu hỏi: Luật trao cho cơ quan mình quyền gì; quyền đó sẽ tạo ra kết quả nào; ai chịu trách nhiệm nếu không thực hiện hoặc làm không hiệu quả.

Từ cơ chế phân quyền mới, Bí thư Thành ủy yêu cầu bộ máy hành chính thay đổi cách làm. Trước đây, khi giải quyết vấn đề đặc thù, cán bộ thường xác định giải pháp rồi tìm cơ chế thực hiện. Nay, với thẩm quyền được luật trao, thành phố phải chủ động thiết kế giải pháp trong giới hạn pháp luật.

“Không được đánh văn bản để xin ý kiến lòng vòng”, ông nói, cho biết cán bộ sẽ bị kiểm điểm nếu để tình trạng này xảy ra.

Các sở, ngành phải nắm rõ phạm vi quyền hạn, xác định những công việc mang tính quyết định để tập trung thực hiện, thay vì chờ cơ quan khác làm trước rồi mới làm theo.

Phân quyền, theo ông Quang, phải đi cùng kiểm soát quyền lực. Phương thức quản lý cần chuyển từ “kiểm soát bằng xin phép” sang công khai, minh bạch và giải trình.

Thành phố sẽ bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Những sai sót phát sinh trong quá trình đổi mới, nếu không vụ lợi và nhằm phục vụ sự phát triển, sẽ được xem xét bảo vệ. Ngược lại, người đùn đẩy, không quyết định để giữ an toàn cho bản thân cũng phải chịu trách nhiệm.

“Chúng ta không thể giao quyền cho một người nhưng người đó lại không dám sử dụng quyền của mình”, ông Quang nói.

Đánh giá cán bộ bằng sản phẩm cụ thể

Bí thư Thành ủy cho biết cán bộ sẽ được đánh giá qua ba kênh: chỉ số năng lực và sản phẩm đầu ra; nhận xét của cơ quan, lãnh đạo; ý kiến của người dân, doanh nghiệp.

Trong đó, 168 phường, xã, đặc khu phải chủ động xây dựng chương trình hành động, tháo gỡ vướng mắc và kiến tạo phát triển, bởi đây là cấp gần người dân, doanh nghiệp nhất. “Kỷ luật và bố trí cán bộ phải dựa trên kết quả đo lường được”, ông nói.

Các chỉ số đánh giá có thể là số thủ tục được đơn giản hóa, số ngày xử lý được rút ngắn, thời gian doanh nghiệp tiết kiệm hoặc số tháng một dự án được đẩy nhanh. Cán bộ có sản phẩm rõ ràng sẽ được ghi nhận, khen thưởng, tạo cơ hội thăng tiến, đề bạt kịp thời mà không nhất thiết chờ đến kỳ hoặc theo tuần tự.

Trước đó, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều và 7 nhóm chính sách đặc thù, liên quan tổ chức bộ máy, quy hoạch, phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, huy động nguồn lực và liên kết vùng.

Thành phố được tăng thẩm quyền về tổ chức, nhân sự, quy hoạch, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), khu thương mại tự do, tài chính, đất đai và khoa học công nghệ. Một số cơ chế, chính sách mới có thể được thí điểm tối đa 5 năm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Trong lĩnh vực quy hoạch, HĐND thành phố được quyết định một số nội dung liên quan không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao và TOD. Thành phố cũng có quyền áp dụng một số cơ chế đặc biệt về đầu tư, chỉ tiêu sử dụng đất và giải phóng mặt bằng.

TP HCM được quyết định thành lập, điều chỉnh khu thương mại tự do gắn với cảng biển quốc tế; phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án; xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ mới.

Luật cũng xác định TP HCM là hạt nhân điều phối vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam Bộ.

Lê Tuyết