Chính phủ đề xuất ưu đãi thuế cho tổ chức, cá nhân đóng mới, hoán cải tàu không người lái; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 5 năm với các dự án chuyển đổi xanh trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng trình Quốc hội dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) sáng 11/11, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết Chính phủ đề xuất nhiều chính sách ưu đãi về thuế, phí, tín dụng nhằm phát triển đội tàu hiện đại, chuyển đổi xanh và thu hút nhà đầu tư chiến lược vào lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa.
Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân đầu tư đóng mới hoặc hoán cải tàu sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo, công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và tàu thuyền không người lái được hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng. Mức ưu đãi và thời hạn áp dụng do Chính phủ quy định, căn cứ loại tàu, mức độ ưu tiên và khả năng cân đối nguồn lực Nhà nước.
Dự luật xác định tàu thuyền không người lái là phương tiện vận hành bằng hệ thống điều khiển từ xa hoặc tự động, không có hoặc chỉ có một phần thuyền viên trên tàu.
Đối với các dự án chuyển đổi xanh trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa, Chính phủ đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5 năm kể từ khi hoàn thành, đi vào hoạt động. Các dự án này cũng được miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, linh kiện, vật tư và phương tiện chuyên dùng trong nước chưa sản xuất được, phục vụ tạo tài sản cố định hoặc trực tiếp cho hoạt động của dự án.
Tàu sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo hoặc công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải được đề xuất miễn phí đăng ký, lệ phí trước bạ khi đăng ký lần đầu và phí trọng tải trong 5 năm kể từ ngày đăng ký.
Chính phủ cũng đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 10 năm đối với thu nhập từ hoạt động đào tạo, huấn luyện, sát hạch thuyền viên, tính từ khi cơ sở được cấp phép. Các tổ chức này còn được ưu tiên tiếp cận tín dụng để đầu tư, nâng cấp trang thiết bị và hưởng ưu đãi thuế khi mua sắm thiết bị đào tạo.
Miễn tiền thuê đất cho nhà đầu tư cảng biển chiến lược
Bên cạnh phát triển đội tàu, dự thảo bổ sung cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược vào các dự án cảng biển, cảng thủy nội địa và hạ tầng logistics quy mô lớn.
Những dự án được ưu tiên gồm bến cảng quan trọng trong hệ thống cảng biển quốc gia, đầu mối vận tải và logistics; cảng thủy nội địa đầu mối vùng; khu liên hợp, trung tâm công nghiệp tàu thủy quy mô lớn. Cảng cạn, trung tâm logistics và các dự án hạ tầng có yêu cầu cao về công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng hoặc phát triển xanh cũng thuộc danh mục ưu tiên.
Để thu hút nguồn lực, Chính phủ đề xuất miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước và tiền sử dụng khu vực biển cho nhà đầu tư chiến lược thực hiện các dự án thuộc danh mục này.
Doanh nghiệp đầu tư xây dựng, kinh doanh cảng thủy nội địa; cơ sở đóng mới, hoán cải, nâng cấp, sửa chữa tàu thuyền và một số cơ sở đào tạo nhân lực được đề xuất miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm.
Dự luật đồng thời bổ sung tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, điều kiện, nghĩa vụ và cơ chế giám sát quá trình triển khai dự án.
Phát triển công nghiệp tàu thủy theo chuỗi giá trị
Cùng với chính sách ưu đãi đầu tư, Chính phủ định hướng phát triển công nghiệp hàng hải theo chuỗi giá trị, lấy công nghiệp tàu thủy làm trọng tâm, công nghiệp hỗ trợ và công nghệ hàng hải làm nền tảng bổ trợ. Mục tiêu là hình thành chuỗi cung ứng trong nước, từ thiết kế, sản xuất, đóng mới đến sửa chữa, bảo dưỡng tàu thuyền, đồng thời phát triển vật liệu, máy móc, thiết bị và công nghệ phục vụ ngành hàng hải, đường thủy.
Dự thảo cũng đề xuất cơ chế thí điểm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kỹ thuật mới, tạo điều kiện thử nghiệm các giải pháp hiện đại trước khi áp dụng rộng rãi.
Thẩm tra dự án, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu tán thành việc hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa thành một bộ luật, đồng thời cơ bản ủng hộ bổ sung các chính sách đặc thù để tạo động lực phát triển ngành.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý các ưu đãi được đề xuất là những chính sách mới, có tác động lớn đến nguồn thu ngân sách. Vì vậy, Chính phủ cần báo cáo cấp có thẩm quyền, đánh giá đầy đủ tác động tài chính và khả năng huy động nguồn lực trước khi quyết định.
Về thời hạn hoạt động của dự án bến cảng biển, Ủy ban đề nghị cân nhắc để hài hòa lợi ích Nhà nước và nhà đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp tiếp tục bỏ vốn cải tạo, nâng cấp cảng trong quá trình khai thác.
Đối với dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải, đường thủy, cơ quan thẩm tra cơ bản đồng tình với việc giới hạn doanh nghiệp được cung cấp một số dịch vụ do tính chất đặc thù, liên quan đến quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, Chính phủ cần bổ sung đánh giá tác động của quy định này.
Dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 3, giữa năm 2027.
Sơn Hà