Điện về vùng lõm giữa đại ngàn Trường Sơn

BĂNG RỪNG KÉO ĐIỆN

Trường Sơn những ngày giữa tháng 12.2025 không hiền hòa. Mưa dầm, gió lạnh quất vào vách núi dựng đứng, sương giăng kín các lối mòn xuyên rừng. Ở nơi ấy, có những bản làng nhiều năm liền sống trong cảnh “3 không”: không điện, không đường, không sóng viễn thông. Ánh sáng, với người dân vùng lõm giữa Trường Sơn như xã Thượng Trạch, xã Trường Sơn… là giấc mơ kéo dài qua nhiều thế hệ.

Toàn tỉnh Quảng Trị còn 17 thôn, bản lõm sóng, lõm điện, nằm sâu trong vùng lõi rừng Trường Sơn, cách lưới điện trung áp từ 6 km đến gần 20 km. Những cái tên bản làng như A Ky, Cu Tồn, Troi, Rìn Rìn, Hôi Rấy, Nước Đắng, Đoòng, Dốc Mây… hiện lên trên bản đồ như những dấu chấm nhỏ, mà để chạm tới là cả một hành trình gian nan.

Ở Dốc Mây (xã Trường Sơn), trung tâm bản cách lưới điện trung áp hiện hữu gần 20 km. Không có đường cho xe cơ giới, lối vào chỉ là những con đường mòn, phải lội qua khe suối, có đoạn chỉ có thể đi thuyền độc mộc. Địa hình hiểm trở khiến phương án kéo điện lưới lâu dài chưa khả thi. Trước mắt, Công ty điện lực Quảng Trị phải chọn giải pháp khó hơn: cấp điện bằng máy phát kết hợp kéo lưới hạ áp.

Những ngày giữa tháng 12.2025, cán bộ, công nhân ngành điện thực hiện “3 ca, 4 kíp”, tranh thủ từng giờ khi trời ngớt mưa. Xe tải phải buộc xích vào lốp để vượt suối. Nhiều đoạn không thể đi được, máy móc lại được huy động để đào đá, mở lối. Có nơi, công nhân phải chia nhỏ vật tư, gùi từng cuộn dây, từng cột điện xuyên rừng…

“Đường không có, nên anh em chủ yếu phải gùi, vác thiết bị. Cột điện, dây dẫn, đồng hồ, máy phát…, tất cả đều phải đưa bằng sức người”, ông Lê Văn Thìn, Tổ quản lý điện Tây Bố Trạch, kể. Những câu chuyện như vậy lặp lại ở nhiều bản, nhiều đội thi công.

Đội quản lý điện Bố Trạch được giao phụ trách 7 bản nằm biệt lập giữa rừng nguyên sinh vùng lõi Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, trong tổng số 17 bản thuộc phương án cấp điện lần này cho cả tỉnh Quảng Trị. Trong đó, chỉ có 3 bản đủ điều kiện kéo điện lưới, 4 bản còn lại phải cấp điện bằng máy phát kết hợp đường dây hạ áp tạm thời. “Với địa hình rừng núi ở xã Thượng Trạch thì việc vận chuyển vật tư vô cùng vất vả, nhưng đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Anh em đều quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ”, anh Nguyễn Duy Tuyến, Đội phó Đội quản lý điện Bố Trạch, nói.

Ở nhiều bản, công nhân phải đi bộ hơn 10 km xuyên rừng, có đoạn đi thuyền, lội nước suối dâng. Vật tư được chia nhỏ, gùi từng chuyến. Để rồi, khi ánh mắt chờ đợi của bà con hiện ra cuối con dốc, mọi mệt nhọc dường như được xoa dịu. “Đến lúc máy phát chạy thử, bóng điện sáng trong nhà, cả đội đều thấy bao vất vả được đền đáp”, anh Lê Đức Ngọc, công nhân Đội quản lý điện Đồng Hới, chia sẻ.

Hơn 7 tỉ đồng được đầu tư cho chương trình, chưa kể chi phí vận hành máy phát ước tính gần 12 tỉ đồng mỗi năm. Những con số “khô khan” ấy, khi đặt giữa đại ngàn, mới thấy hết giá trị của từng mét dây điện được kéo qua rừng sâu.

KHÔNG BẢN LÀNG NÀO BỊ BỎ QUÊN

Đêm đầu tiên có điện ở bản Dốc Mây, mưa rừng vẫn rơi, cái lạnh len qua từng vách nhà sàn. Nhưng trong nhà văn hóa bản, 26 hộ dân tập trung đông đủ. Không ai ngủ. Bóng điện hạ áp bật sáng, thứ ánh sáng trắng, đều, lần đầu tiên hiện diện giữa đại ngàn. Người già ngồi lặng nhìn ánh đèn, trẻ nhỏ chạy vòng quanh, ánh mắt lấp lánh như chính bóng điện trên trần nhà.

Với họ, điện không chỉ để thắp sáng. Điện là để có ánh sáng học bài, không còn phải nhờ đèn dầu; để nghe tin tức; để chiếc điện thoại bắt sóng ổn định hơn; để trạm BTS hoạt động; để bản làng không còn bị bỏ quên giữa rừng sâu.

Không chỉ kéo điện, ngành điện còn tổ chức lắp đặt hệ thống điện gia dụng, hướng dẫn sử dụng điện an toàn, tiết kiệm, hỗ trợ vận hành máy phát 24/24 giờ. Công nhân kiểm tra lại từng mối nối, từng công tắc, bảo đảm mỗi nóc nhà sàn đều sáng đèn an toàn.

Đêm xuống sâu giữa Trường Sơn, khi ánh điện đã ổn định, những người thợ điện vẫn chưa rời bản. Họ kiểm tra lần cuối lưới điện, lắng nghe tiếng máy phát đều đều, để chắc chắn rằng ánh sáng sẽ không vụt tắt giữa đêm lạnh.

Ngày 15.12, tại bản Rìn Rìn (xã Trường Sơn), lễ khánh thành công trình cấp điện cho các thôn, bản lõm sóng, lõm điện được tổ chức. Sự kiện đánh dấu thời khắc Quảng Trị hoàn thành mục tiêu 100% thôn, bản có điện – một cột mốc mang ý nghĩa không chỉ về hạ tầng mà còn về sự công bằng trong thụ hưởng phát triển.

“Nhà nước quan tâm bà con vùng sâu, vùng xa, chúng tôi rất cảm ơn. Có điện, có ánh sáng rất vui, rất ấm áp…”, ông Hồ Văn Dương, người dân bản Rìn Rìn, nói chậm rãi, ánh mắt không giấu được niềm xúc động.

Trong dịp này, Công ty điện lực Quảng Trị trích hơn 650 triệu đồng từ Quỹ phúc lợi để hỗ trợ dây dẫn, bóng đèn, bảng điện cho từng hộ gia đình, giúp bà con nhanh chóng sử dụng điện an toàn. Mỗi hộ dân bản Rìn Rìn còn nhận được phần quà trị giá 500.000 đồng, “nhỏ” về giá trị vật chất nhưng “lớn” về nghĩa tình.

Chia sẻ về hành trình đưa điện vào vùng lõm, ông Hoàng Hiếu Trung, Giám đốc Công ty điện lực Quảng Trị, khẳng định rằng điện là nhu cầu thiết yếu, là điều kiện để đồng bào hòa nhập với đời sống số. “Dù phải vận chuyển vật tư bằng xe máy, đi bộ hàng chục cây số hay vượt suối bằng thuyền, đây vẫn là trách nhiệm xã hội và cam kết của ngành điện đối với đồng bào vùng cao”, ông Trung nhấn mạnh.

Theo ông Trung, trong thời gian tới, những nơi đủ điều kiện sẽ tiếp tục được đầu tư điện lưới. Những khu vực còn lại sẽ được xây dựng hệ thống điện mặt trời, pin lưu trữ kết hợp máy phát, để nâng cao chất lượng và tính ổn định của nguồn điện.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, ánh sáng giờ đây không còn là điều xa xỉ. Những sợi dây cáp điện lặng lẽ vắt qua rừng sâu đã nối các bản làng với thế giới bên ngoài, thu hẹp khoảng cách giữa vùng lõm và miền xuôi. Và trong ánh đèn đầu bản, mồ hôi của người thợ điện dường như vẫn còn ở lại, như một phần ký ức ấm áp của núi rừng.