Tham vọng AI tỷ USD đứng trước nguy cơ bị “thiêu rụi”
Tờ Fortune cho hay trong khi cả thế giới đang phát cuồng vì trí tuệ nhân tạo (AI), Đông Nam Á đang âm thầm vươn lên thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, đằng sau những khoản đầu tư khổng lồ từ các “ông lớn” công nghệ là một cuộc chiến không cân sức với thiên nhiên: Làm sao để giữ cho những cỗ máy đào ra “vàng đen” của kỷ nguyên số không bị “bốc hỏa” giữa khí hậu nóng ẩm đặc trưng của khu vực?
Theo số liệu từ Hội đồng Kinh doanh Mỹ – ASEAN, nhu cầu trung tâm dữ liệu tại khu vực này dự kiến sẽ tăng trưởng đều đặn 20% mỗi năm cho đến năm 2028. Hiện tại, nguồn cung tại đây vẫn thấp hơn tới 70% so với các thị trường trưởng thành như Mỹ hay Trung Quốc, mở ra một dư địa tăng trưởng khổng lồ.
Với khoảng 370 trung tâm dữ liệu đang hoạt động, tập trung chủ yếu tại Singapore, Indonesia và Malaysia, Đông Nam Á đang đứng trước cơ hội chuyển mình mạnh mẽ.
CEO Mayank Shrivastava của BDx Data Centers nhận định rằng: “Hệ sinh thái đã nhận ra rằng nếu không bắt kịp làn sóng này, họ có nguy cơ bị ‘thực dân hóa kỹ thuật số’. Lợi ích kinh tế luôn chảy về quốc gia biết chuyển hóa nguyên liệu thô thành thành phẩm và trong trường hợp này, nguyên liệu thô chính là dữ liệu.”
Thách thức từ “đặc sản” nóng ẩm
Khác với các trung tâm dữ liệu tại vùng khí hậu ôn đới, các cơ sở tại Đông Nam Á phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: Nhiệt độ môi trường thường xuyên duy trì ở mức 26 – 35°C, trong khi tiêu chuẩn lý tưởng cho các máy chủ vận hành chỉ nằm trong khoảng 18 – 27°C.
Giáo sư Lee Poh Seng, chuyên gia về hệ thống nhiệt tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS), phân tích rằng vấn đề cốt lõi không chỉ là nhiệt độ mà là sự kết hợp giữa nhiệt độ cao và độ ẩm lớn. Độ ẩm cao không chỉ gây khó khăn cho việc kiểm soát điểm sương mà còn làm tăng nguy cơ ngưng tụ hơi nước và ăn mòn thiết bị, đe dọa trực tiếp đến độ tin cậy dài hạn của hệ thống.
Điều này đặt các nhà vận hành vào một thế kẹt. Họ không thể rời xa khu vực nhiệt đới vì 85% dân số thế giới sống ngoài vùng ôn đới, và trung tâm dữ liệu cần đặt gần người dùng để đảm bảo tốc độ truy cập.
Để giải quyết, BDx đã trở thành đơn vị đầu tiên áp dụng “Tiêu chuẩn Trung tâm Dữ liệu Nhiệt đới” của Singapore, cho phép nâng nhiệt độ vận hành lên 26°C. Theo Cơ quan Phát triển Truyền thông Thông tin (IMDA), cứ mỗi 1°C tăng thêm trong nhiệt độ vận hành có thể giúp tiết kiệm tới 5% năng lượng tiêu thụ.
Dù đối mặt với thách thức khí hậu, Đông Nam Á lại sở hữu ưu thế về không gian và sự linh hoạt trong chính sách. Trong khi các dự án tại Mỹ đang bị đình trệ do hạ tầng điện lưới lạc hậu và các rào cản pháp lý phức tạp, các quốc gia ASEAN lại đang trải thảm đỏ đón nhà đầu tư.
Malaysia dự kiến bổ sung tới 8 gigawatt điện khí vào năm 2030 để đáp ứng nhu cầu của các trung tâm dữ liệu. Singapore cũng cam kết chi hơn 1 tỷ đô la Singapore (khoảng 784 triệu USD) trong 5 năm tới cho nghiên cứu AI công cộng.
Không ngạc nhiên khi các “gã khổng lồ” như Amazon, Microsoft, Google, Alibaba và Tencent đang đổ hàng tỷ USD vào khu vực này để xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn (hyperscale).
Sự hấp dẫn của Đông Nam Á còn đến từ quy mô dân số trẻ, khả năng kết nối cáp quang tốt và vị trí chiến lược nằm giữa hai thị trường kỹ thuật số lớn là Bắc Á và Nam Á.
Trong kỷ nguyên mới, tốc độ xây dựng không còn là yếu tố duy nhất quyết định chiến thắng. Những dự án thành công nhất sẽ là những dự án chứng minh được hiệu quả sử dụng năng lượng (PUE), tiết kiệm nước và khả năng tương thích với lưới điện.
Các nhà vận hành hàng đầu đang dịch chuyển từ việc làm mát toàn bộ phòng máy sang làm mát trực tiếp trên chip hoặc sử dụng chất lỏng. Đồng thời, việc đa dạng hóa nguồn năng lượng cũng trở thành ưu tiên hàng đầu.
Bridge Data Centers hiện đang nghiên cứu về hydro và năng lượng hạt nhân với mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2040. Thậm chí, một trung tâm dữ liệu của họ tại Malaysia đã sử dụng tới 50% năng lượng từ điện mặt trời.
CEO Eric Fan của Bridge Data Centers, lưu ý rằng những biến động địa chính trị gần đây khiến giá dầu biến động cũng thúc đẩy các doanh nghiệp AI trong khu vực quyết liệt hơn trong việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và năng lượng xanh.
Có thể thấy, cuộc đua hạ tầng AI tại Đông Nam Á không chỉ là cuộc đua về tài chính hay công nghệ, mà còn là bài kiểm tra về sự sáng tạo trong việc thích nghi với điều kiện tự nhiên. Những doanh nghiệp giải được “bài toán” nhiệt độ sẽ là những người nắm giữ chìa khóa mở ra kho báu dữ liệu của khu vực tiềm năng này.
*Nguồn: Fortune, The Wired