TP.HCM lên kế hoạch giải quyết 50 điểm ngập nặng

NGÁN NGẨM COMBO “NGẬP NƯỚC, KẸT XE”

Cơn mưa chiều 4.10 tiếp tục gây ngập hàng loạt tuyến đường ở TP.HCM như Mã Lò (phường Bình Trị Đông), Tỉnh lộ 10, Tên Lửa (phường An Lạc), đường Nguyễn Văn Khối (phường Thông Tây Hội), người dân phải vật lộn vượt dòng nước đen ngòm để về nhà.

Tình cảnh mưa lớn là ngập tái diễn tại nhiều tuyến đường ở TP.HCM trong tuần qua, mà đỉnh điểm là trận ngập tối 30.9. Tại đường Phan Huy Ích đoạn qua phường Tân Sơn, có vị trí ngập nặng gần 1 m, giao thông trên đường gần như tê liệt, hàng loạt xe chết máy, người dân phải vật vã dẫn xe, lội nước qua đoạn ngập. Chị Ánh Hồng (26 tuổi) làm việc trên đường Phan Huy Ích cho biết hai ngày liên tiếp 30.9 và 1.10 thay vì tan làm về nhà lúc 17 giờ như thường nhật, chị về tới nhà ở khu dân cư Vĩnh Lộc (phường Bình Tân) lúc 0 giờ 30 sáng hôm sau vì “mắc kẹt” ở chỗ làm hơn 7 tiếng.

Ông Nguyễn Văn Giang (51 tuổi, ở xã Bà Điểm, TP.HCM) vẫn còn ám ảnh cảnh ngập vào tối 30.9, khi ông phải chờ hơn 6 tiếng đồng hồ chờ xe cứu hộ. Xe tải chở hàng bị chết máy trong lúc đi ngang qua đường Phan Huy Ích rồi “mắc kẹt” nhiều giờ. Trời mưa lớn, xung quanh là “biển nước”, cả ngày làm việc mệt mỏi, đói lả, mòn mỏi chờ xe cứu hộ tiếp cận, đến nửa đêm ông phải bỏ xe ở đoạn ngập để lội nước tìm chỗ nghỉ ngơi, ăn uống.

Danh sách các tuyến đường ngập trong và sau cơn mưa còn có đường Phạm Văn Đồng (phường Linh Xuân), Tô Ngọc Vân, Lý Tế Xuyên, Linh Đông (phường Hiệp Bình), Kha Vạn Cân (phường Linh Đông), Nguyễn Gia Trí, Ung Văn Khiêm, Nguyễn Văn Thương (phường Thạnh Mỹ Tây).

Anh Mai Thanh Nguyên (ngụ phường Thạnh Mỹ Tây) cho biết tối 1.10, sau khi tan làm vào khoảng 18 giờ, anh di chuyển từ đường Nguyễn Đình Chiểu (phường Xuân Hòa) qua đường Thảo Điền (phường An Khánh) đón người thân nhưng bị kẹt tại đoạn ngã tư Hàng Xanh gần 1 tiếng mới thoát ra. “Lúc từ đường Thảo Điền về nhà tiếp tục bị kẹt tại ngã tư Hàng Xanh tốn khoảng 3 tiếng đồng hồ. Tính ra tôi mất hơn 4 tiếng di chuyển cho đoạn đường đi lại hằng ngày chỉ mất tầm 30 phút với khoảng cách tầm 2 km”, anh Nguyên chia sẻ.

ƯU TIÊN CHỐNG NGẬP KHU TRUNG TÂM

Sau sáp nhập, TP.HCM hiện còn 50 vị trí ngập nặng, gồm 34 vị trí tại khu vực TP.HCM cũ, 9 vị trí tại khu vực Bình Dương cũ và 7 vị trí tại khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ.

Tại hội thảo về thoát nước và chống ngập tổ chức giữa tháng 9.2026, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Lê Ngọc Linh cho biết sau sáp nhập, địa hình và chế độ thủy văn của thành phố rất khác nhau giữa khu vực thượng nguồn, vùng đô thị thấp và khu vực cửa biển. Tình trạng ngập chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố như mưa cực đoan, triều cường, nước biển dâng và sụt lún nền đất. Trong khi đó, một số quy hoạch, thông số thiết kế trước đây không còn phù hợp; hệ thống cống, kênh rạch, cửa xả, trạm bơm chưa đồng bộ và không gian dành cho thoát nước còn hạn chế.

Theo ông Linh, yêu cầu quan trọng là phải quản lý thoát nước và chống ngập theo lưu vực, liên vùng thay vì xử lý riêng từng điểm ngập hoặc theo địa giới hành chính. Thực tế này cũng đặt ra yêu cầu thay đổi cách đầu tư. Nếu chỉ tiếp tục mở rộng cống hoặc xử lý từng điểm ngập riêng lẻ, TP.HCM khó giải quyết căn cơ tình trạng ngập. Trong điều kiện nhu cầu vốn lớn nhưng ngân sách còn hạn chế, thành phố phải xác định đúng thứ tự ưu tiên, đầu tư đồng bộ theo lưu vực và nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống hiện hữu.

Trong kế hoạch giải quyết tình trạng ngập nước giai đoạn 2026 – 2030, UBND TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành 87 dự án chống ngập với tổng mức đầu tư khoảng 142.341 tỉ đồng, giải quyết 50 vị trí ngập. Kế hoạch của TP.HCM vì vậy được chia thành 2 giai đoạn. Giai đoạn 2026 – 2027 tập trung hoàn thành công trình cấp bách, giải quyết các khu vực ngập nặng. Giai đoạn 2028 – 2030 hướng tới hoàn thiện mạng lưới kiểm soát triều, thoát nước và xây dựng hệ thống quản lý thông minh.

Trong hai năm 2026 – 2027, TP.HCM đặt trọng tâm vào kiểm soát triều, tăng năng lực tiêu thoát nước và hoàn thành các dự án đang triển khai. Danh mục dự án cần hoàn thành trong giai đoạn này gồm 54 dự án, tổng mức đầu tư hơn 69.348 tỉ đồng, giải quyết 33 vị trí ngập nặng. Đáng chú ý, dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) cùng với việc khép kín các đoạn đê bao xung yếu sẽ bảo vệ khu vực rộng 570 km². Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng giải quyết 8 vị trí ngập do triều tại khu vực phía nam và trung tâm thành phố, đồng thời hỗ trợ tiêu thoát nước cho những khu vực khác nằm trong phạm vi bảo vệ của hệ thống cống kiểm soát triều.

Song song đó, các dự án cải tạo kênh rạch lớn như rạch Xuyên Tâm, kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên, rạch Văn Thánh, kênh Đôi, các công trình chống sạt lở bán đảo Thanh Đa cũng khi hoàn thiện sẽ tăng năng lực thoát nước cho các lưu vực. Từ nay đến hết năm 2027, 6 khu vực ngập nặng được ưu tiên giải quyết gồm Thảo Điền – Quốc Hương – Nguyễn Văn Hưởng, chợ Thủ Đức, khu vực Gò Vấp cũ và sân bay Tân Sơn Nhất, đường Nguyễn Văn Quá, quốc lộ 13 (khu vực Bình Dương cũ) và QL51 (khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu).

XÂY HỒ ĐIỀU TIẾT NƯỚC

Nếu giai đoạn 2026 – 2027 tập trung giải quyết các điểm ngập nặng, giai đoạn 2028 – 2030 được định hướng hoàn thiện mạng lưới chống ngập theo lưu vực. Theo đó, 33 dự án với tổng vốn 72.992 tỉ đồng sẽ được triển khai, giải quyết 17 vị trí ngập còn lại. TP.HCM sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống đê bao, cống kiểm soát triều, trạm bơm, cửa xả theo quy hoạch, hướng tới hình thành tuyến kiểm soát triều khép kín, duy trì mực nước nền thấp trong hệ thống kênh rạch và hỗ trợ tiêu thoát nước khi mưa trùng triều.

Một giải pháp đáng chú ý là xây dựng các hồ điều tiết tại khu đô thị và vùng trũng thấp để tạm trữ nước mưa, giảm lượng nước tập trung nhanh gây áp lực lên hệ thống thoát nước. Thành phố cũng định hướng mở rộng hồ điều tiết theo lưu vực, khôi phục không gian nước lớn và nghiên cứu hồ điều hòa ngầm tại công viên, trường học, sân thể thao, bãi đỗ xe và các không gian công cộng. Song song đó là cải tạo đồng bộ cống chính, cống nhánh theo tiêu chuẩn mới, phù hợp với tần suất mưa gia tăng; triển khai mô hình thoát nước đa tầng tại các khu vực đô thị hóa nhanh như Thủ Đức, Bình Tân, Bình Chánh, Dĩ An và Thuận An trước sáp nhập.

TP.HCM cũng sẽ rà soát các chi lưu thoát nước thuộc những trục tiêu chính để cải tạo, mở rộng hoặc xây mới nhằm tăng khả năng kết nối thủy lực giữa khu dân cư, khu công nghiệp, vùng trũng với các trục tiêu chính. Đặc biệt, thành phố định hướng xây dựng hệ thống quản lý thoát nước thông minh, sử dụng dữ liệu thời gian thực về mưa, triều, mực nước, vận hành cống, van và trạm bơm. Hệ thống có khả năng dự báo, mô phỏng các kịch bản mưa – triều – lũ gây ngập, hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra quyết định vận hành nhanh hơn. Quy trình vận hành sẽ từng bước được số hóa, liên thông dữ liệu hạ tầng thoát nước và thủy lợi, nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, vận hành. Cơ sở dữ liệu hệ thống thoát nước và phần mềm báo cáo ngập trực tuyến cũng được đưa vào khai thác.

Theo định hướng của TP.HCM, chống ngập trong những năm tới không chỉ là xây thêm cống, kênh và trạm bơm mà phải kết hợp giữa hạ tầng thoát nước truyền thống với hạ tầng xanh – lam, hồ điều tiết, không gian trữ nước và các giải pháp dựa vào tự nhiên.