Nhiều gia đình giàu có tại Hong Kong và Singapore được cho là đang khẩn trương tìm đến luật sư, tính toán nghĩa vụ thuế, thậm chí cân nhắc bán bớt tài sản để có tiền nộp trước thời hạn. Ngày 24/7, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế Trung Quốc ban hành bộ quy định được đánh giá là rõ ràng nhất từ trước đến nay về cách đánh thuế các tài sản được nắm giữ thông qua quỹ tín thác ở nước ngoài.
Theo quy định mới, mức thuế 20% sẽ được áp dụng gần như trong toàn bộ vòng đời của một quỹ tín thác, từ khi thành lập, quá trình tạo lợi nhuận, phân phối lợi nhuận cho đến khi chấm dứt hoạt động.
Đáng chú ý, các cá nhân phải kê khai và nộp các khoản thuế còn thiếu đối với tài sản đã chuyển vào quỹ tín thác từ đầu năm 2023 trước ngày 22/10, tức chỉ có 90 ngày để hoàn tất thủ tục. Nếu kê khai hoặc nộp chậm, người sở hữu có thể phải chịu thêm tiền phạt và lãi chậm nộp.
Thông báo này lập tức tạo ra làn sóng lo ngại trong cộng đồng quản lý tài sản của người Trung Quốc tại Hong Kong và Singapore – 2 trung tâm tài chính lâu nay được giới nhà giàu Trung Quốc ưa chuộng để lập các cấu trúc sở hữu tài sản ở nước ngoài.
“Nhiều khách hàng, đơn vị quản lý quỹ tín thác và cả các cố vấn vẫn còn sốc”, Clifford Ng, luật sư thành viên của hãng luật Zhong Lun tại Hong Kong, cho biết.
Theo Kia Meng Loh, Giám đốc điều hành và luật sư thành viên cấp cao của hãng luật Dentons Rodyk (Singapore), các cuộc gọi từ các gia đình giàu có, ngân hàng tư nhân, công ty quản lý quỹ tín thác và doanh nghiệp bảo hiểm liên tục đổ về trong những ngày qua.
Ông cho hay: “Câu hỏi lớn nhất là liệu họ có thuộc diện bị đánh thuế hay không, số tiền phải nộp là bao nhiêu và làm thế nào để hoàn tất trước khi thời gian ân hạn kết thúc.”
Loh đồng thời cho biết không ít khách hàng đã bắt đầu cân nhắc bán bớt tài sản để chuẩn bị nguồn tiền.
Theo giới luật sư, đây được xem là bước ngoặt lớn đối với hoạt động quản lý tài sản của giới siêu giàu có liên hệ với Trung Quốc.
Quy mô tài sản liên quan là rất lớn. Báo cáo của KPMG và Hiệp hội các công ty quản lý quỹ tín thác Hong Kong cho thấy tổng tài sản được quản lý thông qua các quỹ tín thác tại Hong Kong đã đạt khoảng 5.200 tỷ HKD (667 tỷ USD) vào năm 2023. Trong đó, khoảng 55% danh mục đầu tư nằm tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong.
Ngoài Hong Kong, Singapore cùng Quần đảo Virgin (Anh) và Quần đảo Cayman cũng là những điểm đến phổ biến để giới nhà giàu Trung Quốc đưa tài sản ra nước ngoài.
Động thái mới diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang tìm kiếm thêm nguồn thu ngân sách. Thị trường bất động sản suy yếu khiến nguồn thu từ bán đất giảm mạnh. Trong khi đó, khối tài sản khổng lồ mà công dân Trung Quốc nắm giữ ở nước ngoài trở thành mục tiêu quản lý mới.
Ngay trước khi quy định toàn quốc được công bố, cơ quan thuế tại Thượng Hải, Thâm Quyến và Giang Tô đã bắt đầu kiểm tra một số quỹ tín thác ở nước ngoài và áp dụng mức thuế 20% trong các trường hợp cụ thể.
Trong nửa đầu năm 2026, thu ngân sách từ thuế thu nhập cá nhân của Trung Quốc tăng 13,1%, dù doanh số bán lẻ chỉ tăng nhẹ.
Theo các chuyên gia, việc xác định số thuế phải nộp không hề đơn giản. Nhiều quỹ tín thác đang nắm giữ cổ phần trước IPO, doanh nghiệp tư nhân, bất động sản hoặc các tài sản kém thanh khoản nên rất khó định giá.
Ngoài ra, số liệu kê khai còn phải khớp với dữ liệu mà các chính phủ nước ngoài đã chia sẻ với Trung Quốc theo Cơ chế trao đổi thông tin tài chính toàn cầu (CRS), mà Bắc Kinh tham gia từ năm 2018.
Một vấn đề khó khăn khác là nhiều chủ sở hữu không có sẵn tiền mặt. Richard Grasby, đối tác của hãng luật Appleby tại Hong Kong, cho biết ngay cả việc rút tiền từ chính quỹ tín thác để nộp thuế cũng có thể phát sinh thêm nghĩa vụ thuế mới.
“Việc tìm tiền để nộp thuế đôi khi còn khó hơn cả việc tính số thuế phải nộp”, Loh nhận định.
Theo Ryan Lin, Giám đốc hãng luật Bayfront Law tại Singapore, phần lớn khách hàng của ông dự định bán một phần danh mục đầu tư để thanh toán nghĩa vụ thuế. Các cổ phiếu niêm yết tại Hong Kong và thị trường A-share của Trung Quốc nhiều khả năng sẽ là nhóm tài sản bị bán nhiều nhất do có tính thanh khoản cao.
Một số chuyên gia cảnh báo quy định mới có thể tạo áp lực bán ngắn hạn trên thị trường chứng khoán Hong Kong khi nhiều nhà sáng lập doanh nghiệp Trung Quốc nắm giữ cổ phần thông qua quỹ tín thác.
Tuy nhiên, nhiều tổ chức phân tích cho rằng tác động sẽ chỉ mang tính cục bộ thay vì gây ra một làn sóng bán tháo trên diện rộng. Trong một số trường hợp, người nộp thuế còn có thể xin trả góp khoản thuế trong tối đa 5 năm.
Theo CNBC