Từ di sản đến đô thị đương đại: Chủ đề “TÁI THIẾT KẾ” tại Ngày Thiết Kế Ý 2026
Sự kiện Ngày Thiết Kế Ý 2026 (Italian Design Day 2026 – IDD 2026) vừa diễn ra tại TP. HCM đã thu hút sự tham gia của nhiều kiến trúc sư và nhà thiết kế từ Ý và Việt Nam. Với chủ đề “TÁI THIẾT KẾ. Tái kiến tạo Không gian, Vật thể, Ý tưởng và Các giá trị kết nối”, chương trình tập trung vào việc khám phá vai trò của thiết kế trong quá trình tái sinh các không gian đô thị và di sản kiến trúc.
Ngày Thiết Kế Ý (Italian Design Day – IDD) là sáng kiến quốc tế thường niên nhằm tôn vinh sự xuất sắc của thiết kế và sức sáng tạo của Ý trên toàn thế giới. Ngày Thiết kế Ý 2026 được thúc đẩy và tổ chức bởi Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Ý cùng Bộ Văn hóa Ý – Cục Sáng tạo đương đại. Mỗi năm, sáng kiến này được tổ chức đồng loạt tại nhiều thành phố trên khắp thế giới, quy tụ các kiến trúc sư, nhà thiết kế, các học viện và chuyên gia sáng tạo để cùng khám phá vai trò văn hóa và xã hội của thiết kế trong xã hội đương đại. Năm 2026 đánh dấu cột mốc năm thứ mười của sáng kiến này.
Tại TP. HCM, Ngày Thiết Kế Ý 2026 được tổ chức bởi Tổng Lãnh sự quán Ý tại TP. HCM, phối hợp cùng Thương vụ Ý (Italian Trade Agency), với sự hỗ trợ từ các đối tác: AA Corporation, CARA Lighting Solution, RuNam, ELLE Decoration Vietnam và Vudafieri-Saverino Partners.
Chia sẻ tại sự kiện, bà Alessandra Tognonato – Tổng Lãnh sự Ý tại TP. HCM cho biết, có thể xem Ý như một “phòng thí nghiệm” sống động của quá trình tái sinh đô thị – nơi những giá trị lịch sử và di sản kiến trúc luôn được tôn trọng và bảo tồn, đồng thời không ngừng được tái diễn giải để thích ứng với nhu cầu của xã hội đương đại. Bà cũng nhắc đến Salone del Mobile Milano sắp tới như một điểm tham chiếu toàn cầu cho ngành thiết kế và nội thất, đồng thời là nền tảng quốc tế cho sự đối thoại giữa sáng tạo, công nghiệp và văn hóa thiết kế.
Một trong những nội dung chính của sự kiện là phần chia sẻ của các diễn giả. Kiến trúc sư Tiziano Vudafieri – Đại sứ Thiết kế Ý tại Việt Nam cho kỳ Ngày Thiết Kế Ý 2026, cùng Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn – Kiến trúc sư và nhà quy hoạch đô thị danh tiếng tại Việt Nam đã mang đến những chia sẻ tập trung vào vai trò của kiến trúc và thiết kế trong các quá trình tái sinh đô thị, tập trung vào đổi mới, tính bền vững và việc phát huy giá trị của các di sản hiện có.
Qua kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực thiết kế và kiến trúc, kiến trúc sư Tiziano Vudafieri cho rằng nước Ý từ lâu đã quen với việc “tái thiết kế” và tái sinh các không gian đô thị, trong đó việc tôn trọng quá khứ luôn song hành cùng tinh thần đương đại. Ông nhận định rằng thiết kế được hình thành từ sự giao thoa của nhiều lớp ảnh hưởng văn hóa khác nhau. “Đối với riêng tôi, sự tò mò chính là một yếu tố quan trọng trong thiết kế”, kiến trúc sư Tiziano Vudafieri nhấn mạnh rằng chính sự tò mò giúp các nhà thiết kế khám phá những góc nhìn và cách tiếp cận mới trong quá trình sáng tạo.
Ở góc độ quy hoạch đô thị, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng các dự án tái thiết kế cần cân bằng nhiều yếu tố như lịch sử, không gian, cơ sở hạ tầng, quản lý, con người, các hoạt động đô thị và môi trường. Khi những yếu tố này được xem xét một cách toàn diện, thiết kế có thể trở thành công cụ giúp đô thị vượt qua các thách thức trong quá trình phát triển bền vững.
Song song đó, phiên thảo luận giữa các khách mời và các diễn giả do bà Nguyễn Phan Thùy Dương – Tổng biên tập ELLE Decoration Vietnam điều phối cũng đã giúp mở rộng góc nhìn về hoạt động kiến trúc và thiết kế trong các bối cảnh văn hóa khác nhau có thể đáp ứng những thách thức đương đại trong khi vẫn duy trì sự kết nối ý nghĩa với lịch sử và bản sắc địa phương.
Các diễn giả cũng đã phân tích những lớp ảnh hưởng lịch sử khác nhau trong kiến trúc Việt Nam, từ thời kỳ thuộc địa Pháp đến các công trình theo chủ nghĩa hiện đại và brutalism giữa thế kỷ 20, cũng như mô hình nhà ống đặc trưng tại các đô thị. Những ảnh hưởng đa dạng này minh chứng cho cách các ý tưởng kiến trúc được du nhập trong các thời kỳ khác nhau đã dần tiến hóa thành những biểu đạt địa phương riêng biệt.
Sự kiện diễn ra tại RuNam d’Or, một công trình kiến trúc lịch sử ở trung tâm TP.HCM. Tòa nhà từng là nơi ở của Marie-Alfred Foulhoux, với kết cấu mái thép được thực hiện bởi công ty của Gustave Eiffel. Công trình này được xem như một ví dụ điển hình cho việc các di sản kiến trúc có thể được tái sinh và tiếp tục đóng vai trò trong đời sống đô thị hiện đại.
Bằng việc quy tụ những chuyên gia hàng đầu từ cả hai quốc gia Ý và Việt Nam, Ngày Thiết Kế Ý 2026 tại TP. HCM một lần nữa khẳng định vai trò của thiết kế như một nhịp cầu văn hóa có khả năng góp phần truyền cảm hứng cho những suy nghĩ mới về kiến trúc và thiết kế đương đại.
© Tạp chí Kiến trúc