‘Cần nâng lương cơ sở lên tối thiểu 2,65 triệu đồng’

Phát biểu trước Quốc hội về tình hình kinh tế – xã hội sáng 21/4, đại biểu Thạch Phước Bình, Phó đoàn đại biểu tỉnh Vĩnh Long, nhấn mạnh việc điều chỉnh mức lương cơ sở là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Những năm gần đây, Nhà nước đã nâng mức lương cơ sở từ 1,49 lên 1,8 rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026. Tuy nhiên theo ông, vấn đề hiện nay không còn là có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công.

Đại biểu đánh giá mức tăng dự kiến từ 1/7 “hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công”. Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý 1 năm 2026 là 3,51%.

“Tuy nhiên, nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa thì theo tôi là chưa, nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở các đô thị lớn”, đại biểu tỉnh Vĩnh Long nói.

Video Thạch Phước Bình

Ông dẫn chứng một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản.

Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, làm giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, theo ông, mức 2,53 triệu đồng mới chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống.

Mặt khác, từ 1/7, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp dự kiến là 5,31 triệu đồng ở vùng một, 4,73 triệu đồng ở vùng hai, 4,14 triệu đồng ở vùng ba và 3,96 triệu đồng ở vùng bốn. Bình quân bốn vùng khoảng 4,47 triệu đồng/tháng. Nếu lấy mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng nhân với hệ số khởi điểm phổ biến 1,86, tiền lương theo công thức hiện hành chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng; với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng.

“Nói cách khác, người ở nhóm thấp nhất chỉ vừa nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân, còn người ở nhóm hệ số 2,1 thì chỉ vừa chạm ngưỡng vùng một”, ông phân tích.

Với mặt bằng chi phí đô thị, theo đại biểu Bình, đó chỉ là mức cầm cự, chưa phải mức bảo đảm cuộc sống ổn định. Bên cạnh đó, áp lực chi tiêu cũng không nhỏ khi ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%; thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%. Đây đều là các khoản chi khó tránh của hộ gia đình công chức, viên chức.

Do đó, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn “chưa đạt mức an tâm”, nhất là khi phải trang trải chi phí nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế.

Từ các phân tích trên, đại biểu đề xuất mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng, tương đương tăng khoảng 13-15% so với mức lương cơ sở hiện hành, là phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay. Với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9-5 triệu đồng/tháng, người có hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng.

So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng/tháng, là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu cả về đời sống và tâm lý.

Theo ông, mức tăng lên 2,65-2,7 triệu đồng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống được bằng lương ở đô thị lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập thay vì chỉ tăng danh nghĩa, qua đó góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc.

Đại biểu cũng cho rằng mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng “không tạo áp lực quá lớn” lên ngân sách nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm với tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.

Cuối tháng 3, Bộ Nội vụ trình Chính phủ dự thảo nâng lương cơ sở từ 2,34 lên 2,53 triệu đồng, tương đương tăng 8,1% từ ngày 1/7 theo lộ trình điều chỉnh tiền lương khu vực nhà nước.

Mức lương cơ sở là căn cứ tính lương trong bảng lương, phụ cấp và các chế độ khác theo công thức lương = lương cơ sở x hệ số lương. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để tính hoạt động phí, sinh hoạt phí và các khoản trích theo quy định. Cơ quan soạn thảo cho biết việc điều chỉnh là cần thiết nhằm tạo động lực làm việc, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, góp phần cải thiện đời sống người hưởng lương và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Sơn Hà