Căng mình giữ cà phê vào mùa thu hoạch

Cà phê được giá kéo theo nỗi lo mất trộm

Khi những quả cà phê chín đỏ, dần phủ kín các vườn rẫy đất bazan, nhiều nông dân Gia Lai không yên tâm ngủ trọn đêm. Giá cà phê những năm trở lại đây giữ ở mức cao (khoảng 90.000 – 120.000 đồng/kg cà phê nhân xô), quả cà phê chín trên cây chẳng khác nào tài sản nằm ngoài trời khiến nông dân càng thấp thỏm không yên. Niên vụ cà phê 2026 vì thế khởi đầu bằng những chiếc đèn pin lia khắp vườn, những túp lều dựng vội bên lối mòn và các nhóm Zalo báo tin xuyên đêm.

Tây nguyên hiện là vựa cà phê lớn nhất cả nước. Riêng Gia Lai hiện có trên dưới 100.000 ha và hơn hai năm qua nhiều hộ còn chuyển từ cây trồng khác sang cà phê vì được giá. Diện tích mở rộng, vườn cây trải dài, nhiều lô cà phê nằm xa khu dân cư, lối mòn chằng chịt khiến việc quản lý càng khó.

Nông dân Lê Văn Thái (40 tuổi, ở xã Ia Grai) có 800 cây cà phê, mỗi tối vẫn cầm đèn đi quanh vườn dù khu vực này an ninh khá tốt. Với anh, chủ động phòng ngừa luôn “rẻ hơn” mất mát. Thời điểm nhạy cảm nhất là lúc quả chín rộ. Cà phê chín sớm, chủ vườn phải tranh thủ hái ngay, còn kẻ gian thì tranh thủ “nhòm ngó”. Nhiều hộ cho biết mùa này thường kéo theo lao động thời vụ từ nơi khác đến, khiến việc nhận diện người lạ thêm phức tạp.

Theo nhiều nông dân ở Gia Lai, dù năm nay mưa nhiều nhưng cà phê ở nhiều khu vực vẫn được mùa so với niên vụ trước. Năm nay quả cũng chín đều hơn tạo điều kiện cho việc thu hái thêm dễ dàng và cà phê bán ra cũng được giá hơn khi thu hái cả xanh lẫn chín cào bằng như những năm trước.

Dựng lều, chia ca, góp tiền thuê người canh đêm

Tại xã Ia Hrung, nơi có gần 7.500 ha cà phê, chiếm khoảng 7% diện tích cà phê toàn tỉnh Gia Lai, việc bảo vệ vườn đã thành nếp mỗi mùa thu hoạch. Phần lớn diện tích do hộ dân nhận khoán của Công ty cà phê Ia Sao 2, nên các hộ cùng đóng góp kinh phí lập tổ bảo vệ. Người bận việc góp tiền thuê người tuần tra qua đêm, người rảnh thì luân phiên đi canh cho nhau.

Nông dân Hoàng Quốc Việt (51 tuổi), nhận khoán 2 ha, cho biết: “Nhiều tuần nay chúng tôi đã tham gia tổ bảo vệ, cùng tuần tra vùng cà phê rộng hơn 100 ha. Tổ canh phải bám sát những khu vực tập trung nhiều lô lớn và kịp thời báo khi thấy người lạ có biểu hiện bất thường”. Còn Đội trưởng Đội 4 của Công ty cà phê Ia Sao 2, anh Nguyễn Xuân Thế cho hay công ty còn phối hợp với dân dựng lều, lắp camera dọc các tuyến đường độc đạo, lối mòn để theo dõi người ra vào.

Camera được xem là lớp phòng vệ hiện đại, nhưng thực tế cho thấy giải pháp này chưa phải “tấm khiên” tuyệt đối. Nông dân Nguyễn Văn Tín trồng 1,6 ha cà phê ở xã Ia Grai dựng trụ và lắp camera chưa đầy một tuần thì bị kẻ xấu cắt dây, lấy luôn cả trụ, thiệt hại khoảng 5 triệu đồng. Một số cây cà phê của gia đình cũng bị hái trộm. Dù lượng mất không nhiều, anh vẫn phải thuê người ở gần thường xuyên qua lại kiểm tra.

Để đề phòng nạn trộm cà phê, Công an xã Ia Hrung đã tham mưu UBND xã này ban hành kế hoạch bảo đảm an ninh, trật tự mùa vụ 2026.

Trung tá Nguyễn Mạnh Hùng, Phó trưởng công an xã Ia Hrung, cho biết: “Lực lượng được bố trí khoảng 4 tổ công tác với 15 – 20 cán bộ, chiến sĩ, phối hợp lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở tại các thôn, làng. Ban ngày, công an đi cùng các đội sản xuất của doanh nghiệp, ban đêm tuần tra tập trung vào các trục giao thông chính, cung đường phức tạp và khu vực nhiều lô cà phê. Lịch tuần tra được thay đổi, không cố định giờ giấc để kẻ gian khó đoán quy luật”.

Đáng chú ý, công an xã lập nhóm Zalo chuyên trách gồm công an, lãnh đạo các công ty cà phê, đội trưởng và thành viên các tổ bảo vệ để trao đổi thông tin tức thời. Việc quản lý lao động thời vụ từ nơi khác đến cũng được siết lại, chủ vườn hoặc ban đội sản xuất phải tuyên truyền và báo cho lực lượng an ninh cơ sở khi có người mới đến làm việc.

Cà phê vừa là sinh kế vừa là thương hiệu ở Tây nguyên. Giá cao là tín hiệu vui, nhưng cũng đặt ra bài toán an ninh nông thôn phải giải quyết tốt. Khi cả cộng đồng cùng canh giữ, mỗi vườn cà phê sẽ không còn là mục tiêu dễ dàng của kẻ gian, để niên vụ cà phê trọn vẹn thành quả cho nông dân một nắng hai sương trên nương rẫy của mình.