MEGATALL: Khi các thành phố bắt đầu dịch chuyển lên bầu trời

Không còn dừng lại ở khái niệm “nhà chọc trời” thông thường, thế giới đang bước vào kỷ nguyên của những công trình megatall – các tòa tháp vượt mốc 600 mét, nơi chiều cao không chỉ là biểu tượng kỹ thuật mà trở thành lời tuyên bố về tầm nhìn đô thị, năng lực công nghệ và khát vọng phát triển của cả một quốc gia. Khi quỹ đất ngày càng hạn hẹp và mật độ đô thị tiếp tục gia tăng, các thành phố bắt đầu tái cấu trúc theo trục đứng, mở ra mô hình “vertical city” – thành phố theo chiều cao, như một hướng đi của tương lai.

Cuộc đua Megatall và tham vọng vượt qua những giới hạn

Lịch sử kiến trúc hiện đại được đánh dấu bằng những cột mốc chiều cao. Từ các tòa nhà đầu tiên tại Chicago cuối thế kỷ XIX cho tới những biểu tượng toàn cầu như Burj Khalifa hay Shanghai Tower, con người chưa bao giờ ngừng tìm cách vươn cao hơn giới hạn mà thời đại của mình từng cho là bất khả thi.

Theo phân loại của Hội đồng Nhà cao tầng và Môi trường sống đô thị (CTBUH), các công trình cao trên 300 mét được xếp vào nhóm “supertall”, trong khi danh xưng “megatall” chỉ dành cho những công trình vượt ngưỡng 600 mét. Hiện nay, số lượng megatall trên thế giới vẫn còn rất hiếm, với những đại diện tiêu biểu như Burj Khalifa (828m), Shanghai Tower (632m) hay Merdeka 118 cao 678,9 mét.

Tuy nhiên, cột mốc ấy đang chuẩn bị bị phá vỡ một lần nữa với sự xuất hiện của Jeddah Tower. Công trình đầu tiên trong lịch sử hướng tới chiều cao vượt mốc 1 kilomet. Không chỉ là một kỷ lục mới, Jeddah Tower đại diện cho bước chuyển của kỹ thuật xây dựng hiện đại sang một “cực hạn” hoàn toàn khác, nơi các bài toán về kết cấu, vật liệu, khí động học và công nghệ thi công đều phải được tái định nghĩa.

Châu Á và Trung Đông: trung tâm của trục đô thị mới

Nếu Bắc Mỹ từng là cái nôi của nhà chọc trời, thì ngày nay, tâm điểm của cuộc đua megatall đang dịch chuyển mạnh mẽ sang châu Á và Trung Đông. Từ Ping An Finance Center, Shanghai World Financial Center, Lotte World Tower cho tới những đại dự án tại Dubai hay Saudi Arabia, các quốc gia này đang sử dụng kiến trúc và hạ tầng như công cụ chiến lược nhằm tái định vị hình ảnh quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng và cạnh tranh toàn cầu.

Tại Trung Đông, những vùng đất sa mạc đang được chuyển hóa thành các trung tâm dịch vụ, tài chính và công nghệ mới. Trong khi đó, tại châu Á, các đô thị siêu mật độ buộc phải tìm lời giải cho áp lực dân số, giao thông và quỹ đất bằng cách phát triển theo chiều cao. Chính sự giao thoa giữa nhu cầu kinh tế – xã hội, tốc độ đô thị hóa và tham vọng quốc gia đã khiến châu Á và Trung Đông trở thành phòng thí nghiệm lớn nhất của kiến trúc đương đại.

Vertical City: Khi megatall trở thành hệ sinh thái đô thị

Điều quan trọng nhất của kỷ nguyên megatall có lẽ không nằm ở chiều cao tuyệt đối, mà ở sự thay đổi trong tư duy phát triển đô thị. Trong quá khứ, nhà siêu cao tầng thường tồn tại như những biểu tượng độc lập của doanh nghiệp hoặc quyền lực tài chính. Nhưng ngày nay, các công trình megatall đang dần chuyển hóa thành những “vertical city” – thành phố theo chiều đứng. Ở đó, một tòa tháp không chỉ đơn thuần là nơi làm việc hay lưu trú, mà tích hợp đồng thời văn phòng, căn hộ, khách sạn, thương mại, văn hóa, không gian công cộng, sky garden và các hạ tầng dịch vụ khác trong cùng một hệ sinh thái liên kết.

Những đơn vị kiến trúc hàng đầu thế giới như Kohn Pedersen Fox đang theo đuổi tư duy đô thị chất lượng theo cả chiều ngang và chiều đứng. Trong mô hình này, skyline của đô thị không còn được tạo nên bởi những biểu tượng riêng lẻ cạnh tranh chiều cao, mà bởi các cụm công trình tích hợp, nơi chiều đứng trở thành một phần tự nhiên của đời sống đô thị hiện đại.

Để hiện thực hóa những “thành phố thẳng đứng” cao hàng trăm mét, ngành kỹ thuật kết cấu đang phải đối mặt với những bài toán chưa từng có tiền lệ. Ở độ cao vượt khỏi lớp biên khí quyển đô thị, gió không còn chỉ là yếu tố môi trường mà trở thành một trong những lực tác động nguy hiểm nhất lên công trình. Các kỹ sư phải nghiên cứu khí động học, kiểm soát dao động, tối ưu hệ kết cấu siêu phức tạp, đồng thời phát triển vật liệu hiệu năng cao có khả năng chịu tải trọng cực lớn.

 

Thornton Tomasetti – đơn vị kỹ thuật đứng sau hàng loạt công trình biểu tượng trên thế giới, từng chia sẻ: “Khi các phần mềm có sẵn không thể giải quyết vấn đề, chúng tôi tự phát triển công cụ của riêng mình.” Đó cũng là cách mà những giới hạn kỹ thuật liên tục được mở rộng để biến các ý tưởng từng bị xem là phi lý thành hiện thực.

Việt Nam trước xu thế phát triển đô thị theo chiều cao

Việt Nam đang bước vào giai đoạn đô thị hóa mạnh mẽ, nơi phát triển theo chiều cao trở thành xu hướng khó có thể đảo ngược.

Nhưng cùng với câu hỏi “xây cao đến đâu?” là những câu hỏi quan trọng hơn: xây như thế nào, xây cho ai, và chiều cao sẽ đóng vai trò gì trong tương lai đô thị Việt Nam? Để tìm kiếm lời giải cho những vấn đề ấy, cần nhiều hơn các cuộc thảo luận về kiến trúc đơn thuần. Điều cần thiết là những đối thoại liên ngành giữa quy hoạch, kỹ thuật, công nghệ, vật liệu, hạ tầng và chiến lược phát triển đô thị.

Sự kiện “Flirting with Gravity #1 – Above Clouds” sẽ mang cuộc đối thoại ấy đến Hà Nội, với sự tham gia của các chuyên gia quốc tế đến từ Kohn Pedersen Fox (KPF) và Thornton Tomasetti – những đơn vị đứng sau nhiều công trình định hình đường chân trời đương đại.

Tại chương trình, Mustafa Chehabeddine sẽ mang đến bài trình bày “Shaping the Skyline”, tiếp cận nhà cao tầng từ góc nhìn đô thị và kiến trúc; trong khi John Peronto, với chủ đề “Engineering the Impossible”, sẽ đi sâu vào những bài toán kỹ thuật cực hạn phía sau các công trình siêu cao tầng, bao gồm cả Jeddah Tower – dự án đầu tiên trên thế giới hướng tới chiều cao vượt mốc một kilomet.

Above the Clouds không chỉ là một keynote series, mà là diễn đàn nơi kiến trúc, kỹ thuật và tư duy đô thị được đặt trong cùng một cuộc đối thoại về tương lai các thành phố theo chiều đứng.

Chương trình dành cho cộng đồng kiến trúc – xây dựng, chuyên gia quy hoạch, kỹ sư, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp tư vấn và các bạn sinh viên quan tâm đến tương lai đô thị và công nghệ xây dựng.

Flirting with Gravity #1 – ABOVE CLOUDS – BÊN TRÊN TẦNG MÂY

Above Clouds (Bên trên tầng mây)  là sự kiện mở màn của Flirting with Gravity (Tán tỉnh với trọng lực) – chuỗi đối thoại quốc tế quy tụ các chuyên gia kiến trúc, kỹ thuật và phát triển đô thị hàng đầu thế giới nhằm khám phá cách con người vượt qua những giới hạn từng được xem là không thể. Từ các tòa nhà siêu cao tầng đến những siêu công trình hạ tầng mang tính biểu tượng, chương trình mở ra các cuộc trao đổi về tư duy kiến tạo, công nghệ, vật liệu và khả năng hợp tác liên ngành phía sau những dự án đang định hình tương lai đô thị toàn cầu. 

Thông qua việc kết nối kinh nghiệm quốc tế với bối cảnh Việt Nam, Flirting with Gravity hướng tới cộng đồng kiến trúc – xây dựng, các nhà phát triển đô thị và thế hệ trẻ đang tìm kiếm những khả năng mới cho tương lai.  

• Đơn vị tổ chức: Ban Quản lý Thiết kế – Tập đoàn Sun Group, Sunjin Vietnam
• Đơn vị đồng hành diễn giả quốc tế: Kohn Pedersen Fox, Thornton Tomasetti
• Đơn vị bảo trợ nội dung: Hội Kiến trúc sư Việt Nam
• Đơn vị truyền thông: Tạp chí kiến trúc Việt Nam, Kienviet Media
• Đơn vị tài trợ: KONE Việt Nam, Schindler Việt Nam, Kume Design Asia, JC Design Group, Cubic Architect, ME+ Architect, EGO Group, Vasta Stone, Kiến trúc Việt

Số lượng chỗ ngồi có hạn, hãy đăng ký tham dự ngay tại đây: https://forms.gle/BYEbc1yL6DkQj62j6

© Tạp chí Kiến trúc